winter melon, ash gourd లేదా white gourd అని పిలవబడే బూడిదగుమ్మడి కాయతో మనం ఎక్కువగా ఒడియాలు పెట్టుకుంటాం కదా. దానితో కూర, పప్పు, హల్వా, సూప్ మొదలైనవి కూడా చేసుకోవచ్చు. ఎన్నో ఔషధగుణాలున్న ఈ బూడిదగుమ్మడి కాయను ఈ విధంగా రకరకాల వంటల్లో వాడతారని నాకు బొంబాయిలో ఉన్నప్పుడు తెలిసింది. అక్కడ మార్కెట్లో కూరలతో పాటూ బూడిదగుమ్మడికాయలు, కట్ చేసిన ముక్కలు బాగా అమ్మేవారు. నేను మినప్పిండి కలిపి అట్టు చెయ్యడానికి కొంటూ ఉండేదాన్ని. మీరూ ఇలానే తింటారా అని అడిగితే.. కూర గురించి చెప్పారు అప్పటి మా పక్కింటివాళ్ళు. 

ఇది బాగా వాటర్ కంటేట్ ఉన్న కాయ కాబట్టి ఆనపకాయను ఎలా వండుకుంటామో అలా కూరలు చేసుకోవచ్చు. కాకపోతే ఇందులోని గింజలు తీసేసి వండుకోవాలి. ఆరోగ్యానికి చాలా మంచిదైన బుడిదగుమ్మడి కాయను తరచూ ఏదో విధంగా వండుకుంటే మంచిది.


బుడిదగుమ్మడి పప్పు తయారీ:
* మందపాటి తొక్క తీసేసి, మధ్యలో ఉన్న గింజలు తీసేసి చిన్న చిన్న ముక్కలుగా తరుక్కోవాలి.

* పప్పు, తరిగిన ముక్కలు(ఆనపకాయ పప్పు లాగనే), కాస్త పసుపు కలిపి కుక్కర్లో పెట్టాలి. అన్నంతో అయితే మూడు విజిల్స్, విడిగా పప్పు ఒక్కటే పెడితే రెండు విజిల్స్ రాగానే స్టౌ ఆపేయాలి.

* ఒక చెంచా నూనెలో మినపప్పు, ఆవాలు, జీలకర్ర, కర్వేపాకు, ఒక ఎండు మిరపకాయ, ఒక పచ్చిమిరపకాయ, చిటికెడు ఇంగువ పోపు పెట్టుకోవాలి. 

* పోపు వేగాకా ఉడికిన పప్పు, బుడిదగుమ్మడి ముక్కలు పోపులో వేసేసి రెండు నిమిషాల తర్వాత పప్పు దింపేయడమే.

* బుడిదగుమ్మడి ముక్కలు మరీ చప్పగా ఉంటాయి కాబట్టి పప్పు పోపులో వేసాకా అర చెంచా సాంబారు పౌడర్ లేదా అర చెంచా amchur powder(డ్రై మ్యాంగో పౌడర్) వేస్తే రుచి బావుంటుంది.


టిప్:
చాలామంది పప్పులో చింతపండు రసం వేస్తారు. కానీ వంటల్లో చింతపండు వాదకం ఎంత తగ్గిస్తే అంత మంచిది. దాని బదులు పులుపు కోసం పప్పులో డ్రై మ్యాంగో పౌడర్(amchur powder) వాడచ్చు.


బుడిదగుమ్మడి కాయ లోని ఔషధగుణాలు, ఉపయోగాల గురించి క్రింద లింక్స్ లో చూడవచ్చు:
http://vegrecipes4u.com/health-benefits-of-ash-gourd-winter-melon/

http://www.alwaysayurveda.com/ash-gourd/

"అంతా mango మయం... మార్చంతా mango మయం..." అని పాడుకునేదాన్ని ఒకప్పుడు.. కొన్నేళ్ల పాటు! పచ్చి మామిడికాయలు మార్కెట్లో కనబడ్డం ఆలస్యం.. మా అత్తగారు అలా కొంటూనే ఉండేవారు సీజన్ అయ్యేదాకా. సీజన్ లో పచ్చిమామిడి కాయలు వస్తూంటే మా అమ్మ ఆవబద్దలు, మెంతి బద్దలు మాత్రం వేసేది. నేనేమో పచ్చి మామిడి జ్యూస్ , చుండో  చేసేదాన్ని. ఇంకా పచ్చిమామిడి పులుసు మా అన్నయ్య బాగా చెస్తాడు. నే చెయ్యలేదెప్పుడు...తినేవాళ్ళు లేక :( 
కానీ మా అత్తగారు మాత్రం వారంలో నాల్రోజులు మామిడివంటలే చేసేవారు. కొబ్బరికాయ - మామిడికాయ పచ్చడి ఆవిడకి ప్రాణం. ఇంకా మామిడికాయ పులిహోర, మామిడికాయ పప్పు, ఆవబద్దలు, మెంతి బద్దలు ఇలా రకరకాల వంటకాలు చేసేసేవారు. ఇంట్లో అందరూ ఇష్టంగా తినేసేవారు కూడా. ఆ రకంగా నాక్కూడా సీజన్ రాగానే పచ్చిమామిడికాయలు కొని ఈ ఐటెంస్ అన్నీ చెయ్యడం అసంకల్పితంగా వచ్చేసింది..:) ఈ నెల్లో చేసిన పచ్చిమామిడి వంటలు...



మామిడి పిండెలతో ఆవబద్దలు: 

http://ruchi-thetemptation.blogspot.in/2012/04/blog-post.html


మెంతి బద్దలు:



రెసిపిలతో కాకుండా ఈ రెసిపీ విడిగా ఇదివరకూ రాసాను :)
http://ruchi-thetemptation.blogspot.in/2011/04/blog-post_10.html

మామిడికాయ పప్పు:

పప్పు రెసిపీ రాసేదేముంది.. 
* ముక్కలు పప్పు కలిపి కుక్కర్లో ఉడికించాకా, 
* ఆవాలు,మినపప్పు,జీలకర్ర,వెల్లుల్లుపాయలు, కర్వేపాకు,ఎండుమిరపకాయలు,పసుపు,ఇంగువ లతో చక్కని పోపు వేసుకోవడమే.



మామిడికోరు పులిహోర:

* 250gm రైస్ తో అన్నం వండాలి.
* మీడియం సైజ్ మామిడికాయ ఇలా కోరుకోవాలి.

* తర్వాత మామూలు పులిహోరకు వేయించుకున్నట్లే పోపు వేయించుకోవాలి. 

* అదనంగా ఐదారు జీడిపప్పు పలుకులు, రెండు అంగుళాలు అల్లంముక్క కోరి పోపులో వేస్తే అదనపు రుచి!

మామిడికోరు పులిహోర

 కొబ్బరికాయ - మామిడికాయ పచ్చడి:

* ఒక పెద్దకప్పు కొబ్బరి ముక్కలకి, అందులో అర కప్పు పచ్చిమామిడి ముక్కలు, పోపులో వేయించిన రెండు ఎండు మిరప, రెండు పచ్చిమిర్చి, నాలుగు కొత్తిమీర రొబ్బలు, తగినంత ఉప్పు వేసి మెత్తగా గ్రైండ్ చేసాకా మిగిలిన పోపు కలపాలి. 

* మామిడి ముక్కలు ఎక్కువైపోతే పుల్లగా బావుండదు పచ్చడి. కాబట్టి కాయ పులుపుని బట్టి మామిడి ముక్కలు తక్కువగా వేసుకోవాలి.

* అన్నంలో ఈ పచ్చడి కలుపుకుని తింటూంటే ఉంటుందీ.... సూపరంతే!

***   ***    ****

ఆవకాయలు   మాగాయలు  రకాలు, రెసిపీలు ఆ లింక్స్ లో..! 

నాకు తెలిసీ "కూటు" అన్ని కూరలు కలిపి చేసుకోవచ్చు, లేక విడివిడిగా ఆనపకాయ, కేరెట్, గుమ్మడికాయ, కేబ్యేజ్ తో, బీట్ రూట్ తో, చౌ చౌ తో, బీన్స్ మొదలైన కూరలతో కూడా చేసుకోవచ్చు. రెండు మూడు రకాలుగా దీన్ని వండుకుంటారు.

* కొందరు శనగపప్పు, మినప్పప్పు, కొబ్బరి,ధనియాలు, మిరియాలు కలిపి వేయించి పొడి చేసి ఉడికిన కూరముక్కలు , పప్పు కలిపి చేస్తారు.

* కొందరు ఈ పొడి లోనే ఒక కొబ్బరి చిప్ప మొత్తం గ్రైండ్ చేసి పప్పు లేకుండా ఒట్టి కూరముక్కల్లో కలిపి వండుతారు.

* కొందరు కూరముక్కలు లేకుండా ఈ పొడిని ఒక్క పప్పులోనే కలిపి వండుతారు.

నేను నేర్చుకున్న mixed veg కూటు లో ingredients ఏంటంటే:

* రెండు చెంచల నూనెలో
* ఒక చెంచా శనగపప్పు
* ఒక చెంచా మినపప్పు
* మూడు నాలుగు ఎండు మిరపకాయలు
* 11/2 చెంచాల ధనియాలు
* చిన్న దాల్చిన చెక్క ముక్క
* ఒక చెంచా గసగసాలు
* (కొందరు ఒక చెంచా మిరియలు కూడా వేసుకుంటారు. నేను వెయ్యను)
* ఫ్రెష్ కొబ్బరి తురుము రెండు మూడు చెంచాలు లేదా చిన్న చిన్న కొబ్బరిముక్కలు పైన ఐటెమ్స్ తో కలిపి వేయించుకోవచ్చు.

____ పైన చెప్పిన ఐటెమ్స్ అన్నీ బాగా వేగాకా, చల్లార్చి పొడి కొట్టుకోవాలి.

* ముఖ్యమైన పాయింట్ ఏంటంటే కూటు కు ఎప్పటికప్పుడు ఫ్రెష్ గా పొడి కొట్టుకుంటేనే రుచి బావుంటుంది.

చేసే విధానం:

* ఒక గ్లాసు కందిపప్పు (సుమారు 150gms) కాస్త పసుపు వేసి మెత్తగా ప్రెషర్ కుక్కర్లో ఉడికించుకోవాలి.

* కేరెట్, బీన్స్, క్యేబేజ్, కాలీఫ్లవర్, చౌ చౌ, ఉంటే గుప్పెడు బఠాణీ మొదలైన కూరముక్కలు (300gms అంటే పప్పుకి డబుల్ క్వాంటిటి కూర ముక్కలు ఉండాలి ఎప్పుడూ) మరీ మెత్తగా కాకూండా ఉడికించికుని ఉంచాలి. (బంగాళా దుంప, వంకాయ కూడా కలుపుకోవచ్చు ఇష్టం ఉంటే)

* ఒక కడాయీ లో ఒక చెంచ నూనె వేసి అవాలు, మినప్పప్పు, జీలకర్ర, ఇంగువ ,కర్వేపాకు పోపు వేయించాలి.

* వేగిన పోపులో ఉడికిన పప్పు, కూరముక్కలు, గ్రైండ్ చేసి ఉంచుకున్న మసాలా పొడి అన్నీ వేసి బాగా కలపాలి. కలిపేప్పుడు కూర ముక్కలు ముద్దగా అవ్వకుండా చూసుకోవాలి.

* ఒక ఐదు నిమిషాలు ఉంచాక స్టౌ ఆపేసి తరిగిన ఫ్రెష్ కొత్తిమీర కూటు పై చల్లి వడ్డించటమే.

* అన్నం లోకైతే మరి పల్చబడకుండా ఉంచేయాలి. చపాతిలోకో, దోశ లోకో అయితే ఉడికేప్పుడు కాస్త నీరు కలిపితే జారుగా బావుంటుంది.

బీరకాయ...ఇష్టమైన కూరల్లో ఒకటి !! బీరకాయతో భలే భలేగా బోలెడు రకాలు వండుకోవచ్చు. బీరకాయతో పప్పు(ముద్దగానూ, పొడిగానూ కూడా), పచ్చడి, బజ్జీలు, బీరకాయ అట్టు(ఇది చాలా ఇష్టం నాకు), బీరకాయ+మెంతికూర మొదలైనవి. ఇక కూరల సంగతికొస్తే బీరకాయ ఉల్లికారం, బీరకాయ శనగపప్పు కారం, బీరకాయ పోపు కూర, బీరకాయ బంగాళాదుంప మొదలైనవి చేసుకోవచ్చు. ఇవన్నీ అందరికీ తెలుసున్నవే.

ఇక బీరపొట్టుతో:
ఇక బీరపొట్టుతో కూడా చాలా రకాలు వండుకోవచ్చు. బీరపొట్టు పచ్చడి, పొడికూర, తియ్యగా మెంతులు వేసిన పొడికూర, కొత్తిమీర కలిపి పచ్చడి etc. మా ఇంట్లో బీరకాయ వండితే తప్పక మా అమ్మ పొట్టు విడిగా ఉంచి పైన రాసిన వాటిల్లో ఏదో ఒక రకం తప్పక చేసేది. ఇవన్నీ కూడా అందరికీ తెలిసినవే.

బీరపొట్టుతో పప్పు కూడా చాలా బాగుంటుంది. అదే నేనిప్పుడు రాయబోయేది. మా అమ్మమ్మ కుంపటి మీద చేసిన "బీరపొట్టు పొడి పప్పు" అమ్మావాళ్ళంతా చాలా ఇష్టంగా తినేవారుట.

బీరపొట్టు పప్పుకు కావాల్సిన పదార్ధాలు:
* మూడు,నాలుగు బీరకాయల పొట్టు బాగా మెత్తగా కాకుండా బరుగ్గా గ్రైండ్ చేసుకోవాలి. అంటే పచ్చడికి చేసుకున్నటు పేస్ట్ చేసేయకూడదు.
పొట్టును క్రింద బొమ్మలో చూపినట్లు ముందు సన్నగా ఈనెలు తీసేసి, తరువాత బాగా దళసరిగా బీరపొట్టు తీసి ఉంచాలి.

"బీరపొట్టు"

* చిన్న టీ గ్లాసుడు కందిపప్పు.
* పచ్చి మిర్చి ఒకటి, ఎండుమిర్చి ఒకటి( ఎక్కువ కారం కావాలంటే ఇంకా వేసుకోవచ్చు)
* పోపు కోసం- ఆవాలు,జీలకర్ర,మినపప్పు, చిటికెడు ఇంగువ, ఓ కర్వేపాకు రొబ్బ.
*రుచికి సరిపడ ఉప్పు, చిటికెడు పసుపు.
* ఒక స్పూన్ నూనె.
విధానం:


పొడిపప్పు:
కందిపప్పును ఓ అరగంట నానబెట్టి ఆ తరువాత మూకుడులో పోపు వేసి, తరువాత పొడి పొడిగా గ్రైండ్ చేసుకున్న బీరపొట్టు ముద్ద, నానబెట్టిన కందిపప్పు అందులో వేసి 11/2 టీ గ్లాస్ నీళ్ళలో నీరు పోసి, చిటికెడు పసుపు వేసి, కందిపప్పు ఉడికేదాకా పొయ్యిమీద ఉంచాలి. పప్పు మరీ మెత్తగా అయిపోకూడదు. ఇది అన్నంలోకి బాగుంటుంది.

ఇది మెత్తటి పప్పు

మెత్తటి పప్పు:
* కుక్కర్లో కందిపప్పు ఉడికించేసుకోవాలి. అది మెత్తగా మేష్ చేసేసుకోవాలి.
* తరువాత మూకుడులో పోపు పెట్టుకుని, దాంట్లో పొడి పొడిగా గ్రైండ్ చేసుకున్న బీరపొట్టు ముద్ద వేసి, 1/2 టీ గ్లాస్ నీళ్ళలో అదంతా మెత్తబడనివ్వాలి.
* ఆ తరువాత ఉడికిన పప్పు అందులో కలిపి, రెండు మూడు నిమిషాల తరువాత దింపేసుకోవాలి.
* పప్పుతో పాటే బీరపొట్టును కూడా కుక్కర్లో పెట్టవచ్చు కానీ అది ఐడెంటిటీ కోల్పోయి అదేమిటో తెలియకుండా అయిపోతుంది. విడిగా వండటం వల్ల, బీరపొట్టును పొడి పొడిగా గ్రైండ్ చేయటం వల్ల టేస్ట్ కొత్తగా ఉండి బాగుంటుంది.
* ఇది అన్నం లోనే కాక చపాతీల్లోకి కూడా బాగుంటుంది.


*** *** **** ***


అంతర్జాలంలో ఒకసారి నాకు ఇందిర అనే ఒక "బీరకాయ అభిమాని" తన బ్లాగులో రాసిన బోలెడు రకాల బీరకాయ రెసిపీలు కనబడ్డాయి. ఆసక్తి ఉంటే "ఇక్కడ" చూడండి.


***** ***** *****

బీరకాయ లో ఏముంది:

* పీచు పదార్ధం ఎక్కువ ఉంటుంది కాబట్టి తేలిగ్గా జీర్ణం అవుతుంది.
* నీరు శాతం ఎక్కువ ఉంటుంది. క్రొవ్వు, కొలెస్ట్రాల్ రెండూ తక్కువే.
* విటమిన్ సి, జింక్,రిబొఫ్లావిన్, ఐరన్, మాంగనీస్, మెగ్నీషియం మొదలైన మినరల్స్ ఉన్నాయి.
* శరీరాన్ని చల్లబరిచే గుణం ఉంది కాబట్టి శరీరంలో వేడి ఎక్కువ ఉన్నవారికి మంచిది.